De politiek luistert wél

We kampen op het moment met nogal wat ontevreden stemmers. Mensen die op een partij stemmen, om tegengas te geven. Omdat ze vinden dat de politiek naar ze moet luisteren. Wat ze doen is hetzelfde als boos worden omdat de huisarts niet wekelijks belt om te vragen of je nog wel gezond bent — maar dat verwacht niemand. Als je een probleem hebt, bel je de dokter, en dan luistert ie heus wel. Maar als je niet belt, komt ie ook niet vanzelf met de oplossing voor je kwaal. Logisch toch?

Hetzelfde is het met politiek – als je een probleem hebt, kun je dat op allerlei manieren duidelijk maken. Je kunt lid worden van een politieke partij, op burgerspreekuur komen, langs gaan op een open dag, een brief of e-mailtje schrijven, het informatienummer van de gemeente bellen, politici lastigvallen op Twitter, spreken op een hoorzitting of inspreken in een (deel)raadsvergadering, of je aansluiten bij een van de vele organisaties die actief zijn in je wijk of woonplaats.

Maar de mensen die klagen, doen dat over het algemeen helemaal niet. Nee, die gaan thuis in hun luie stoel achteroverleunend zitten mokken, dat ‘de politiek’ niet luistert. Die kijken nooit op de site van de gemeente wat er speelt en komen niet veel buiten – die stappen voor de deur in hun auto, stappen er ‘s avonds weer uit en zetten dan SBS6 aan, om vervolgens hun mening over de maatschappij te baseren op programma’s als Probleemwijken, De Tokkies en Hart van Nederland.

De politiek maakt maar één fout, en dat is de klagende burger gelijk geven wanneer deze stelt dat de politiek niet luistert. Daarmee houd je het idee in stand dat de burger eist en de politiek een soort uitvoerende instantie is die levert op aanvraag. De politiek zou die burgers juist moeten wijzen op hun eigen verantwoordelijkheden.

Wat nu gebeurt, is de omgekeerde wereld: men stemt op een partij om duidelijk te maken wat men niet wil. Terwijl het voor iedereen helder zou moeten zijn dat je pas krijgt wat je wilt, als je zegt wat je wilt en er iets voor doet. We wonen met zijn allen in Nederland – dat betekent dus dat we er allemaal iets voor moeten doen om er een prettig land van te maken. We kunnen niet allemaal achterover gaan zitten wachten tot een ander alles voor ons regelt (om vervolgens te klagen dat die ander zich te veel met ons leven bemoeit, dat dan ook nog).

De kloof tussen politiek en burger is je reinste flauwekul. Iedere politicus is een mens met een leven en wensen zoals ieder ander. De burger kan prima terecht – de bereikbaarheid van politici is waarschijnlijk zelfs nog nooit zo groot geweest, en iedere burger kan zelf politiek actief worden.

Ontevreden achterover gaan zitten is een keuze, geen aandoening die door iemand anders verholpen dient te worden.

Een nieuw politiek bestel

Ik ben op dit moment zeker de enige niet: ik vind het tijd voor een nieuwe manier om onze democratie in te richten.

De democratie in zijn huidige vorm is op sterven na dood. We maken de gang naar de stembus in de hoop dat er mensen aan de macht komen die het land op een goede manier gaan regeren. Dat die mensen daar zitten met het idee dat zij iets beters willen maken van Nederland.

Nu gaat het me er niet om dat sommige mensen dingen voor Nederland willen die ik afkeur; het ‘nadeel’ van een democratie is dat er ook mensen zijn die iets anders willen dan ik (of jij), maar dat hoort er nu eenmaal bij. Daar moeten we dan discussie over voeren en samen een oplossing zoeken.

Op dit moment wordt de democratie echter gegijzeld door angst. Zoals angst overal in onze samenleving de kop opsteekt en mensen verlamt, zo worden politici nu verlamd door angst: angst om keuzes te moeten maken die mogelijkerwijs leiden tot een verlies van zetels. Zij zijn vaak niet meer bezig met p0litiek bedrijven om een land te regeren, maar met het succes van hun vereniging. Steeds banger om kiezers weg te jagen.

De invloed van de burger op de democratie wordt namelijk steeds directer. Politiek is inmiddels verworden tot een schaakspel met kopstukken en kiezers. Frank Hemmes wijst mij er op zijn weblog terecht op dat dit mede komt door de invloed van de nieuwe sociale netwerken en internetpeilingen. Politici krijgen voortdurend ladingen ‘feedback’ over zich heen. Iedere keuze is verkeerd, er zijn altijd mensen die het niet met je eens zijn. De burger laat dit dat ook duidelijk weten en staat al zwaaiend met de vinger te vertellen dat de politicus het verkeerd doet en dat hij binnenkort wel over zal lopen naar een andere partij. We hebben nu geen 16? 17? (met zijn hoevelen zijn we ondertussen?) miljoen bondscoaches, maar Twitterpolitici. We weten het allemaal beter, en daardoor weet de ware politicus het ook niet meer.

Hier lag het probleem bij de val van het kabinet: partijen wilden een duidelijk statement maken naar de kiezer, over de rug van diezelfde kiezer.

 Hier zit ook het probleem bij de formatie van een nieuw kabinet. We hebben helemaal geen onduidelijke verkiezingsuitslag: er zijn duidelijke winnaars, er zijn duidelijk partijen die groter zijn dan anderen. Maar ze willen niet met elkaar regeren, uit angst voor wat de kiezer ervan zal denken.

Maar wat is de oplossing? De mondige burger met internettoegang zal niet verdwijnen. Moeten we de oplossing zoeken in een andere vorm van vertegenwoordiging? Hoe kunnen politieke partijen veranderen, zodat er geen sprake meer is van een vereniging met een bepaald ‘groepsbelang’? Joost mag het weten.

Wat ik wel hoop te zien is dat kleine partijen zich aan zullen sluiten bij grotere. Want de strijd tussen partijen onderling die inhoudelijk goed met elkaar overweg zouden moeten kunnen, pakt voor niemand goed uit. Men blijft proberen elkaars kiezers weg te kapen, wat verwarrend is voor de kiezer en afleidt van waar het eigenlijk om zou moeten gaan: het belang van ons land, de burgers, en onze rol in de wereld.

Welkom

Op deze pagina zul je op korte termijn stukjes kunnen lezen over politiek en actualiteiten. Ook kun je deze stukjes lezen op http://joostmaghetweten.wordpress.com waar ik samen schrijf met andere maatschappelijk geëngageerde bloggers die op een positieve, nette manier tegenwicht willen bieden aan sites die respect voor de medemens iets minder hoog in het vaandel hebben staan.